OC przewoźnika drogowego – jak, po co i dla kogo?
Nikogo nie trzeba przekonywać, że transport w gospodarce stanowi jej kluczowy element – bez przerwy po drogach, torach, na wodach i w powietrzu przemieszczane są miliony ton różnego rodzaju towarów.
Aby chronić interesy firm przewożących to mienie powstało ubezpieczenie OC przewoźnika. Ogólnie dostępne na rynku są ubezpieczenia OC przewoźnika drogowego, z ubezpieczeniem pozostałych przewoźników są już większe problemy (lotniczych, morskich, kolejowych) – przewozy te regulują odrębne przepisy.
OC przewoźnika drogowego przeznaczone jest dla przedsiębiorców zawodowo wykonujących zarobkowy transport na terenie kraju (OCPD w ruchu krajowym) lub / i w ruchu międzynarodowym (OCPD w ruchu międzynarodowym). Podmioty te muszą być uprawnione do odpłatnego przewozu przesyłek towarowych (licencja), zawierają z klientem umowę o przewóz towarów a potwierdzeniem tego faktu jest dokument przewozowy (krajowy list przewozowy, międzynarodowy list CMR).
Oba ubezpieczenia traktujemy osobno, gdyż oba są regulowane innymi przepisami – transport międzynarodowy Konwencją o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów zwanego w skrócie CMR a krajowy - Prawem Przewozowym (ustawa z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe).
Każda z firm może ubezpieczyć OC przewoźnika tylko na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, bez wnikania w te warunki, jednak przed zawarciem takiego ubezpieczenia dobrze jest zastanowić się, jakie można zastosować zmiany lub rozszerzenia zakresu ubezpieczenia odpowiednie dla konkretnego przedsiębiorstwa.
Istotną sprawą jest suma gwarancyjna, czyli górna granica odpowiedzialności wyrażona w pieniądzu, do której Zakład Ubezpieczeń odpowiada za szkody spowodowane przez przewoźnika w przewożonym towarze. Suma gwarancyjna powinna być co najmniej taka, jak najdroższy ładunek, który będzie przewoził przewoźnik. Ważne jest także, aby sprawdzić w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia czy suma jest pomniejszana po szkodzie o wysokość tej szkody czy jest stała bez względna na ilość i wielkość szkód. Zmniejszanie się sumy gwarancyjnej po wypłacie odszkodowania może ostatecznie spowodować wygaśnięcie polisy po wykorzystaniu całej jej wartości, a to zwłaszcza przy dużej liczbie transportów może być zgubne dla przewoźnika. Jednym słowem przewoźnik przy stałej sumie gwarancyjnej nie musi się martwić tym, że w pewnym momencie zostanie bez ważnej ochrony ubezpieczeniowej.
Przewoźnik powinien przygotować się na pytania Ubezpieczyciela, który na pewno będzie chciał wiedzieć, czy będzie on organizował transporty także przez / do krajów tzw. zwiększonego ryzyka (np. Albanii, Białorusi, Rosji czy Ukrainy) i czy będzie przewoził towary o podwyższonym ryzyku (np. materiały niebezpieczne określone jako ADR-y, sprzęt AGD, Audio Hi-Fi, RTV, komputerowy, wyroby alkoholowe czy tytoniowe, itp.).
Jak we wszystkich rodzajach ubezpieczenia istnieją zdarzenia, za które Towarzystwo nie będzie ponosiło odpowiedzialności i których to nie można pominąć – są to wyłączenia bezwzględne. Ubezpieczyciel nie będzie odpowiadał za wszystkie zdarzenia, nawet po rozszerzeniu zakresu i modyfikacjach Ogólnych Warunków Ubezpieczenia.
Jednym z takich wyłączeń jest pozostawienie pojazdu bez opieki (na poboczu drogi, ulicach miast, parkingach leśnych, przydrożnych, osiedlowych, na terenie prywatnej posesji, przy stacjach paliw itp.). Nie dotyczy to sytuacji związanej z koniecznością tankowania lub korzystania z toalety na stacji paliw, wezwania pomocy w przypadku awarii lub wypadku drogowego, ale w każdym przypadku istnieje wymóg zamknięcia pojazdu.
Ubezpieczyciel nie odpowiada także za szkody powstałe przy użyciu pojazdu nie przystosowanego do przewozu danego rodzaju towaru lub niesprawnego technicznie, prowadzonego przez osoby nie posiadające odpowiednich uprawnień, w stanie nietrzeźwości lub odurzenia środkami oraz po użyciu których prowadzenie pojazdu jest zabronione lub niewskazane (wyłączenia sytuacyjne) a także za przewóz danego rodzaju towarów (wyłączenia rzeczowe) lub przewóz przez kraje, na terenie których toczy się wojna, wojna domowa, wybuchły zamieszki społeczne, rewolucja, rebelia lub powstanie. Wyłączenia te w większości przypadków można jednak unieważnić.
Bardzo ważne zarówno dla przewoźnika, jak i właściciela towaru, jest objęcie przez Ubezpieczyciela ryzyka rabunku / kradzieży rozbójniczej. W przewozie międzynarodowym istnieją dwa rodzaje sytuacji. W pierwszej sytuacji, gdy przewoźnik ponosi odpowiedzialność, zgodnie z Art. 17.2 Konwencji CMR, za powstałą w wyniku rozboju lub kradzieży rozbójniczej szkodę, wówczas jest ona objęta ochroną ubezpieczeniową (pod warunkiem że nie zachodzą żadne wyłączenia odpowiedzialności zawarte w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia).
W sytuacji, gdy okoliczności zdarzenia pozwalają uznać rozbój lub kradzież rozbójniczą jako okoliczności, których przewoźnik nie mógł uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec - zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności za szkodę - brak jest również odpowiedzialności ubezpieczyciela.
W takim przypadku, podobnie jak to jest w przewozie krajowym, gdzie uznaje się kradzież z włamaniem i rabunek jako siłę wyższą, właściciela uratować może tylko dodatkowe ubezpieczenia ładunku – cargo.